آشنایی با مراکز توسعه کسب و کارهای کوچک در ایران

هدف مراکز توسعه کسب‌وکارهای کوچک، ارتقای توسعه اقتصادی از طریق تدارک کمک‌های مدیریتی و فنی برای موسسات کوچک و متوسط است. خدمات این مراکز شامل ارایه مطالعات امکان‌سنجی، مالی، بازاریابی و غیره به هر فرد حقیقی یا حقوقی است که در حال راه‌اندازی یک کسب‌وکار کوچک و متوسط بوده و یا کار خود را توسعه می‌دهند. معاونت توسعه صنایع پیشرفته سازمان گسترش و نوسازی صنایع در ایران از سال ۱۳۸۲ طرح SBDC را بین بخش خصوصی، جامعه دانشگاهی و دولت راه‌اندازی کرده است. در این مقاله، ساختار سازمانی مراکز SBDC و عملکرد آن‌ها طی هشت سال گذشته معرفی می‌شود و در انت‌ها نیز پیشنهاداتی جهت بهبود کارایی طرح و افزایش تعداد طرح‌های تجاری شده ارایه می‌گردد. واژگان کلیدی: مرکز توسعه کسب‌وکارهای کوچک، صنایع پیشرفته، فرایند ایده تا بازار.
موضوعات مقاله : مدیریتی کاربردی
مراکز توسعه کسب‌وکارهای کوچک، مشاوره‌های کلینیکی را با استفاده از اطلاعات و راهنمایی در محل‌های قابل دسترس به مالکان صنایع و کارآفرینان ارایه می‌دهند. هزینه تامین و اجرای چنین پروژه‌هایی اصولا بسیار کمتر از پروژه‌های تولیدی در زمینه نمونه‌های واقعی بوده، همچنین قابلیت ارزیابی توان تولید در زمینه ایجاد دانش فنی و احیانا کشف نقاط کمبود قابل بررسی خواهد بود.
سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) به‌منظور توسعه و بهبود صنایع کشور در راستای افزایش قابلیت رقابت‌پذیری در عرصه جهانی از طریق فراهم آوردن ملزومات توسعه صنعتی با هدف تامین منافع ذینفعان در تیر ماه ۱۳۴۶ تاسیس گردیده است. یکی از مهم‌ترین راهبردهای استراتژیک سازمان که در اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی نیز مورد توجه و تاکید قرار گرفته است، توسعه صنعتی کشور از طریق مشارکت ایدرو و بخش خصوصی است. این راهبرد از سال ۱۳۸۲ آغاز شده و دستاوردهای درخشانی در صنعت کشور داشته است. معاونت توسعه صنایع پیشرفته به‌عنوان مسوول اجرای برنامه توسعه فناوری‌های پیشرفته در قالب سه حوزه اصلی فرایند ایده تا محصول را دنبال می‌کند:
تولید طرح‌های مناسب برای سرمایه‌گذاری؛
مطالعات فنی – اقتصادی؛
اجرای طرح‌های سرمایه‌گذاری با بهره‌گیری از شرکت‌های تخصصی.
در همین راستا این معاونت اقدام به راه‌اندازی طرح SBDC در برخی دانشگاه‌های منتخب نموده‌است. هدف از این طرح «ایجاد بستر لازم برای توسعه ایده‌ها و ایجاد طرح‌های با فناوری پیشرفته» و «کمک به تجاری کردن ایده‌ها و طرح‌های تحقیقاتی با مشارکت مجریان پروژه و توسعه کارآفرینی در دانشگاه» است.
 
نمودار۱- تعامل سه رکن دولت، صنعت و دانشگاه در طرح SBDC

با اجرای برنامه توسعه کسب‌وکارهای کوچک، زیرساخت‌های موجود در دانشگاه‌ها (تجهیزات آزمایشگاهی، کارگاه-های تخصصی، نیروی انسانی متخصص و غیره) به همراه منابع مالی و قابلیت‌های تجاری‌سازی سازمان گسترش به‌کار گرفته می‌شود تا طرح‌های تحقیقاتی در قالب پروژه‌های کار‌شناسی ارشد و دکترا مورد حمایت قرار گرفته و از آن پایلوت اولیه و نمونه نیمه‌صنعتی حاصل شود. این برنامه از طریق مبادله تفاهم‌نامه ایجاد مرکز SBDC در دانشگاه/ پژوهشگاه و در ‌‌نهایت عقد قرارداد پژوهشی با اساتید دانشگاهی اجرا می‌گردد و مالکیت مادی و معنوی دانش فنی حاصله به دانشگاه و سازمان گسترش تعلق خواهد گرفت. نمودار ۱، به وضوح تعامل بین سه رکن دولت، صنعت و دانشگاه را نشان می‌دهد.
ساختار سازمانی مراکز SBDC در ایدرو
مراکز SBDC فعال زیرمجموعه ایدرو از اجزا و گروه‌های اصلی زیر تشکیل یافته‌اند:
ستاد SBDC
اعضای این ستاد متشکل از مدیریت توسعه و ایجاد طرح‌ها و دانش فنی (زیرمجموعه معاونت صنایع پیشرفته) و یکی از مسوولین مرتبط از دانشگاه مجری (ترجیحا معاونت پژوهشی دانشگاه/ دانشکده) است. وظیفه این ستاد، هدایت کلان مرکز SBDC در دانشگاه‌ها و تعیین سیاست‌های اجرایی برنامه سالیانه مرکز SBDC شامل نوع و تعداد پروژه‌ها، میزان بودجه و سقف مورد نیاز هر طرح، تصمیم‌گیری در خصوص طرح‌ها، تمدید زمان و یا افزایش مبلغ قرارداد‌ها، تنظیم قرارداد‌ها، بررسی پیشرفت و نحوه عملکرد مرکز SBDCو ارایه نتیجه حاصله به معاونت توسعه صنایع پیشرفته است.
گروه نظارت
اعضای این گروه، نماینده شرکت‌های تخصصی ذیربط (مشتری پروژه SBDC) و نماینده مدیریت توسعه و ایجاد طرح-‌ها در سازمان گسترش هستند. وظیفه این تیم، نظارت بر پروژه‌های در دست اقدام مرکز، بررسی گزارش‌های پیشرفت پروژه‌ها از طریق جلسات نقد میانی و نهایی و اعلام نتایج در ستاد می‌باشد.
گروه مجری
این گروه، گروه اجرایی پروژه مصوب به‌شمار می‌رود که شامل یک استاد، دو دانشجوی مقطع کار‌شناسی و یک دانشجوی مقطع کار‌شناسی ارشد یا دکتری است. وظیفه استاد تعریف دقیق پروژه، تدوین شناسنامه و طرح جامع پروژه، برنامه‌ریزی به‌منظور نحوه اجرا، ارزیابی و گزینش علمی تخصصی دانشجویان متقاضی عضویت در گروه، مشاوره علمی و فنی با دانشجویان در راستای فعالیت‌های واگذار شده و ارایه گزارش‌های ادواری به ستاد است.
عملکرد ستاد SBDC در ایدرو
از سال ۱۳۸۲ تاکنون تعداد ۹۱۴ طرح به ستاد SBDC ارایه شده که طی روند بررسی طرح‌ها برخی از آن‌ها منجر به عقد قرارداد و ادامه انجام طرح‌ها تا مرحله تجاری‌سازی گردیده است. جزییات مربوط به طرح‌های ارایه شده به ستاد مذکور در نمودار ۲ قابل مشاهده است. همان‌گونه که مشاهده می‌شود، ۲۳۵ مورد از ۹۱۴ طرح، منجر به انعقاد قرارداد گردیده است. از میان قراردادهای منعقده شده، ۱۸۹ مورد خاتمه یافته و ۱۷ عدد به مرحله تجاری‌سازی رسیده است. البته لازم به ذکر است که واحد تجاری‌سازی طرح SBDC در حال شکل‌گیری است و خدمات این واحد در حال حاضر برای ۱۷ قرارداد مذکور شامل معرفی به سازمان‌های مرتبط و به نوعی خدمات بازاریابی است. در ‌‌نهایت نیز از این ۱۷ طرح، ۲ مورد به مرحله سرمایه‌گذاری و تاسیس شرکت رسیده‌اند که مجری هر دو طرح پژوهشکده رویان است. در مجموع، حدود ۲۵ درصد طرح‌های ارایه شده به عقد قرارداد منجر گردیده و حدود ۷ درصد طرح‌های منعقد شده به مرحله تجاری‌سازی منجر شده‌اند.
 
نمودار۲- روند طرح‌های بررسی شده توسط ستاد SBDC در سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
کل اعتبار تخصیص یافته به طرح‌های SBDC از سال ۸۲ الی ۸۹، ۲۷۸۱۲۶. ۵ میلیون ریال است که در حوزه‌های قابل مشاهده در نمودار ۳ هزینه شده است. همان‌طور که ملاحظه می‌شود، بیشترین میزان اعتبار بهترتیب به حوزه‌های مواد و بیوتکنولوژی اختصاص یافته است.
 
نمودار۳- توزیع اعتبار قراردادهای منعقد شده توسط ستاد SBDC در بخش‌های مختلف
طرح‌های موفق در ستاد SBDC ایدرو
همان‌طور که در بخش ۳ به آن اشاره گردید، از میان ۲۳۵ قرارداد منعقد شده در ستاد SBDC، دو طرح با موفقیت به مرحله سرمایه‌گذاری رسیده است که عبارتند از: بانک خون بند ناف و پیوند اتولوگ بن‌یاخته‌های مغز استخوان به قلب. هر دو این طرح‌ها به مرحله بهرهبرداری رسیده‌اند و شرکت فناوری بن‌یاخته‌های رویان با سرمایه‌گذاری ۴۲ میلیارد ریال در این خصوص ایجاد گردیده است.
امروزه خون بندناف به‌عنوان منبع سلول‌های بنیادی و قابلیت آن در پیوند و بازیابی سلولی مورد توجه زیادی قرار گرفته است. پروژه بانک خون بند ناف با هدف تدوین دانش فنی جهت دریافت و نگهداری خون بند ناف به منظور استفاده درمانی از سلول‌های بنیادی آن صورت گرفته است. نتایج به‌دست آمده از پروژه حاکی از آن است که انجماد سلول‌های خون بندناف با استفاده از دستگاه planner و با سرعت یک درجه در دقیقه، روشی مطمئن برای انجماد سلول‌ها است. قرارداد ایدرو با مرکز SBDC پژوهشکده رویان در سال ۱۳۸۳ طی شش ماه منعقد گردید که به موجب آن مبلغ ۱۷۴۷ میلیون ریال به این مرکز اختصاص یافت.
پیوند اتولوگ بن‌یاخته‌های مغز استخوان به قلب به‌منظور درمان و ترمیم بافت‌های صدمه دیده قلبی با استفاده از سلول‌های انتخابی حاصل از مغز استخوان خود فرد انجام می‌گردد. مرکز SBDC پژوهشکده رویان در سال ۱۳۸۳ منعقد گردید که به موجب آن مبلغ ۸۸۹ میلیون ریال به این مرکز اختصاص یافت.

جمع‌بندی و ارایه پیشنهاد‌ها به مراکز SBDC
به طور کلی هدف مراکز توسعه کسب‌وکارهای کوچک، ارتقا و توسعه اقتصادی از طریق تدارک کمک‌های مدیریتی و فنی برای موسسات کوچک و متوسط است. توسعه و تعمیم فناوری‌های صنعتی به‌خصوص در زمینه صنایع با فناوری-های پیشرفته، ایجاد هسته خط‌شکن و دستیابی به فناوری‌های بنیادی از اهداف عمده این مراکز بوده و برقراری ارتباط با دانشگاه‌های کشور، تعمیق رابطه بین صنایع و دانشگاه‌ها، تهیه اطلاعات بهینه بازاریابی، ‌مدیریت و حمایت فنی و اجرای طرح‌های تحقیقاتی ‌در اولویت فعالیت‌های آن‌ها قرار دارد. همان‌گونه که در دستورالعمل ایجاد مراکز SBDC عنوان شده است، کلیه طرح‌ها باید با توجه به نیاز شرکت‌های تخصصی تعریف گردند. در این شرایط پس از ایجاد دانش فنی، مشتری طرح که‌‌ همان شرکت تخصصی است، نسبت به تجاری‌سازی محصول اولیه اقدام نموده و این طرح را به مرحله تولید می‌رساند. به‌منظور هر چه بهتر شدن عملکرد این مراکز بهتر است به برخی موارد توجه شود که عبارتند از:
مراکز به وجود آورنده ایده، باید به‌طور جدی، هماهنگ و متداوم به انجام نقش خود بپردازند؛
لازم است مراکز دریافت ایده‌ها و طرح‌ها، به‌روز رسانی، رشد، ثبت و نگهداری ایده‌های جدید به وجود آیند تا از فراموشی و دلسردی صاحب ایده و بی‌ارتباطی و غیرضروری بودن ایده جلوگیری نمایند. از جمله این مراکز می‌توان به سازمان پژوهش و تحقیقات صنعتی، بانک‌های اطلاعاتی و غیره اشاره نمود؛
لازم است صاحبان ایده‌های با ارزش مورد نیاز جامعه تشویق شده و ارزش معنوی یا امتیاز خاصی در همین زمینه برای آن‌ها قایل شوند؛
ضروری است تا حد امکان، سیاست‌های ثابت و تغییرناپذیری در مورد اقتصاد و صنعت به کار گرفته شود. تعیین چارچوب سیاست اقتصادی کشور در بخش صنعت و تعیین محدوده بخش‌های خصوصی، تعاونی و غیره یک عامل بسیار قوی در ایجاد انگیزه و ایده می‌باشد.
نظرات

نظرات

پاسخ به نظــر بازگشت به حالت عادی ثبت نظر

نـــام
ایمیل
نظر شما
کد امنیتی (حروف بزرگ)
اطلاعات مقاله
تاریخ مقاله ۱۳۹۰/۱۱/۰۶
تعداد بازدید مقاله ۱۹۲۸
تعداد رای : ۰